हरभरा पिकात सागरिका: पेरणी, फुलोरा आणि घाटे भरण्यासाठी फवारणी नियोजन

सोयाबीन काढून झाले की मराठवाडा आणि विदर्भातील बहुतेक शेतकरी लगेच हरभऱ्याची पेरणी करतात. लातूर, बीड, धाराशिव, जालना, परभणी, अकोला, अमरावती — सगळीकडे रब्बीचे मुख्य पीक हरभराच. पण हरभरा बहुतेक वेळा सोयाबीननंतर जमिनीत उरलेल्या ओलाव्यावर घेतला जातो. पाणी एक-दोनदाच मिळते. त्यामुळे पिकावर ताण येतो, फुलगळ होते आणि घाटे नीट भरत नाहीत.

या लेखात हरभरा पिकात सागरिका लिक्विड कधी फवारायचे, किती फवारायचे, पंपात किती मिसळायचे आणि एकरी किती खर्च येतो — हे सगळे सोप्या भाषेत दिले आहे.

सागरिका लिक्विड म्हणजे काय?

सागरिका लिक्विड हे इफकोचे समुद्री शैवालापासून (सी-वीड) बनलेले जैव-उत्तेजक (बायो-स्टिम्युलंट) आहे. दक्षिण भारताच्या समुद्रकिनाऱ्यावर लागवड केलेल्या लाल आणि तपकिरी शैवालापासून ते बनवले जाते. त्यात २८% शैवाल अर्क असतो, सोबत पिकाच्या वाढीसाठी लागणारे नैसर्गिक घटक — ऑक्झिन, सायटोकायनिन, जिबरेलिन, अमिनो आम्ले, बेटेन आणि शैवालातील नैसर्गिक पोटॅश.

एक गोष्ट स्पष्ट सांगतो: सागरिका हे खत नाही आणि ते डीएपी किंवा युरियाची जागा घेत नाही. आपली नेहमीची खतमात्रा द्यायचीच. सागरिका पिकाला ते खत चांगल्या प्रकारे वापरायला आणि ताण सहन करायला मदत करते. शैवाल कुठून येते, याची माहिती द सोर्स पानावर आहे.

हरभऱ्यासाठी हा हंगाम का महत्त्वाचा?

• पेरणीचा योग्य काळ: ऑक्टोबरचा शेवटचा आठवडा ते नोव्हेंबरचा मध्य. उशिरा पेरलेल्या हरभऱ्याला फुलोऱ्याच्या वेळी जास्त थंडी आणि नंतर उन्हाचा ताण बसतो.
• कोरडवाहू हरभरा: उरलेल्या ओलाव्यावरचे पीक पहिल्या ३० दिवसांत मुळे किती खोल जातात यावर अवलंबून असते.
• फुलोरा आणि घाटे: उत्पादन ठरते ते फुलोऱ्यात किती फुले टिकतात आणि घाटे किती भरतात यावर.

म्हणूनच सागरिकाच्या तीन फवारण्या याच तीन टप्प्यांवर ठेवल्या आहेत.

हरभऱ्यात सागरिकाचे फवारणी वेळापत्रक

इफकोने फॉर क्रॉप्स पानावर कडधान्य पिकांसाठी (हरभरा, तूर, मूग, उडीद, सोयाबीन) दिलेले वेळापत्रक असे आहे:

उदाहरण: जर आपण १ नोव्हेंबरला पेरणी केली, तर पहिली फवारणी २१ नोव्हेंबर ते १ डिसेंबर, दुसरी ११–१६ डिसेंबर आणि तिसरी ३१ डिसेंबर ते ५ जानेवारी या काळात येईल.

पहिली फवारणी (२०–३० दिवस): मुळे आणि फांद्या

या टप्प्यावर पीक फांद्या फुटवते आणि मुळे खोल जातात. कोरडवाहू हरभऱ्यात ही फवारणी सर्वात महत्त्वाची, कारण जमिनीतील ओलावा अजून टिकून असतो. ओलावा संपण्याआधी पीक मजबूत व्हायला हवे.

दुसरी फवारणी (४०–४५ दिवस): फुलोरा

डिसेंबरमध्ये रात्री थंडी वाढते आणि दिवसा ऊन असते. अशा ताणात फुलगळ होते. फुलोरा सुरू होताना केलेली फवारणी पिकाला हा ताण सहन करायला आधार देते. फवारणी सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी करा, भर उन्हात नको.

तिसरी फवारणी (६०–६५ दिवस): घाटे भरणे

घाट्यात दाणा भरण्याचा हा काळ. शेवटचे पाणी आणि ही फवारणी शक्यतो जवळपास ठेवा.

पंपात किती मिसळायचे? हिशोब एका नजरेत

फवारणी कशी करायची:

• पंप अर्धा स्वच्छ पाण्याने भरा.
• ७५ मिली सागरिका टाका, मग पंप पूर्ण भरून ढवळा.
• पानांच्या दोन्ही बाजूंवर नीट फवारणी होईल असे पाहा.
• तयार केलेले द्रावण त्याच दिवशी वापरा.

कीटकनाशकासोबत सागरिका मिसळता येते का?

हरभऱ्यात घाटेअळीसाठी फवारणी करावीच लागते. इफकोच्या उत्पादन पानावर सांगितले आहे की सागरिका लिक्विड कीटकनाशके आणि बुरशीनाशकांसोबत मिसळता येते. पण आधी एका बाटलीत थोडे-थोडे मिसळून पाहा — द्रावण फाटते का, गाळ बसतो का. काही झाले नाही तरच पूर्ण पंपात मिसळा. यामुळे एका फेरीत दोन्ही कामे होतात आणि मजुरी वाचते.

एकरी खर्च किती?

एका एकराला हंगामात १.५ लिटर लागते. १ लिटर + ५०० मिली घेतले तर खर्च ₹९९०. ५ लिटरचा पॅक सव्वातीन एकरांना पूर्ण हंगामासाठी पुरतो — म्हणजे एकरी सुमारे ₹९२७. सर्व किमती करांसह, सागरिका ऑनलाइन दुकानावर दिल्याप्रमाणे.

सागरिका काय करते आणि काय करत नाही

• सागरिका पिकाच्या वाढीला आणि ताण सहन करण्याच्या क्षमतेला आधार देते.
• ते खताची जागा घेत नाही. डीएपी, एसएसपी किंवा गंधक जे देता ते द्यायचेच.
• ते रायझोबियम कल्चर नाही. बीजप्रक्रियेसाठी रायझोबियम वापरत असाल तर ते चालू ठेवा.
• हरभऱ्यावर सागरिकाचे विद्यापीठ चाचणीचे आकडे अजून प्रकाशित झालेले नाहीत. म्हणून आम्ही इथे उत्पादनवाढीचा कोणताही आकडा देत नाही. इतर पिकांवरील चाचण्या ट्रायल रिझल्ट्स पानावर पाहता येतील.

सागरिका कुठे मिळेल?

सागरिका लिक्विड इफको थेट shop.sagarika.com वरून विकते — ५०० मिली, १ लिटर आणि ५ लिटर पॅकमध्ये, घरपोच. डोस किंवा उपलब्धतेबद्दल काही शंका असल्यास इफकोच्या हेल्पलाइनवर १८०० १०३ १९६७ वर फोन करा किंवा संपर्क पान वापरा.

महाराष्ट्रातील सर्व रब्बी पिकांचे वेळापत्रक एकाच ठिकाणी हवे असेल तर आमचे महाराष्ट्र रब्बी पीक दिनदर्शिका वाचा.